नेपालमा रियल स्टेट कारोबार: गैर-दर्ता एजेन्ट र सामाजिक सञ्जालमार्फत हुने ठगी र कानुनी जोखिम !!
नेपालमा घरजग्गा (Real Estate) बजार तीव्र गतिमा बढ्दैछ। तर, कानुनी दायराबाहिर बसेर गैर-दर्ता एजेन्ट वा सामाजिक सञ्जालमार्फत अनधिकृत कारोबार हुँदा धेरै ग्राहक ठगी, जालसाजी र आर्थिक क्षतिमा पर्न थालेका छन्।
यस लेखमा, नेपालका विद्यमान बैधानिक कानुन (Statutory Laws) अनुसार यस्तो कारोबार कसरी गैरकानुनी मानिन्छ, र सुरक्षित कारोबार कसरी गर्ने भन्नेबारे प्रष्ट जानकारी दिइएको छ।
प्रमुख कानुनी आधारहरू
1. घरजग्गा सम्बन्धी ऐन, २०३४
• दर्ता (Malpot) बिना भएको कारोबार अवैध हुन्छ।
• ठगी वा कर छल हुने खतराले सजाय पाउन सकिन्छ।
• कानून अनुसार, प्रत्येक खरिद–बिक्री अनिवार्य रूपमा मालपोत दर्ता मार्फत मात्र वैध हुन्छ।
2. भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९
• नक्कली कागजात, झुटो विवरण वा भ्रामक लेनदेन ठगी र भ्रष्टाचार अन्तर्गत पर्छ।
• यस्तो कार्यमा संलग्न व्यक्तिलाई जरिवाना वा कैद सजाय हुन्छ।
3. नेपाल दण्ड संहिता, २०७४
• धारा ३०९: ठगी कार्यको लागि कैद वा जरिवाना।
• धारा २३७: जालसाजी (Forgery) गरेमा कडा कारबाही।
4. उपभोक्ता संरक्षण ऐन, २०७५
• भ्रामक विज्ञापन वा मिथ्या आश्वासन दिएर उपभोक्तालाई छल्नु गैरकानुनी।
• सजाय: जरिवाना वा कैद।
5. सूचना प्रविधि ऐन, २०६३
• फेसबुक वा अनलाइन प्लेटफर्म प्रयोग गरेर अनधिकृत कारोबार गर्नेलाई साइबर अपराधी मानिन्छ।
• यस अन्तर्गत सजायमा कैद वा जरिवाना दुवै हुन सक्छ।
6. स्थानीय तह/नगरपालिकाको रियल स्टेट दर्ता नियम
• नगरपालिकाले जारी गर्ने एजेन्ट दर्ता प्रमाणपत्र बिना व्यवसाय सञ्चालन गरेमा जरिवाना वा व्यवसाय नै बन्द गर्न सक्ने अधिकार छ।
बजारमा चुनौती र जोखिम
• फेसबुक वा अन्य अनलाइन माध्यममार्फत गैर-दर्ता एजेन्टले पोस्ट गर्ने भ्रामक विज्ञापन।
• ग्राहक ठगी, डबल सेल (एकै जग्गा दुई पटक बिक्री) वा नक्कली कागजात।
• साइबर अपराध र कानुनी जटिलता।
विशेषज्ञहरूको सुझाव:
“ग्राहकको सुरक्षाका लागि दर्ता प्राप्त एजेन्टमार्फत मात्र कारोबार गर्नु अनिवार्य छ।”
ग्राहकको लागि सुझाव
• सधैं दर्ता प्राप्त र प्रामाणिक एजेन्टमार्फत मात्र कारोबार गर्नुहोस्।
• मालपोत दर्ता र सरकारी प्रमाणपत्र अनिवार्य रूपमा जाँच्नुहोस्।
• फेसबुक वा अनलाइन पेजमार्फत डिल गर्दा सावधान रहनुहोस्।
• नक्कली कागजात वा भ्रामक विज्ञापन देखिए तुरुन्त सम्बन्धित निकायमा उजुरी गर्नुहोस्।
निष्कर्ष
नेपालको रियल स्टेट बजार तीव्र गतिमा बढिरहेको भए पनि, ग्राहक सुरक्षा र कानुनी पारदर्शिता सुनिश्चित गर्न नेपालका बैधानिक कानुनहरूको कडाइका साथ पालना गर्न आवश्यक छ।
सुरक्षित, कानुनी र विश्वासिलो कारोबार गर्न दर्ता प्राप्त एजेन्टमार्फत मात्र कारोबार गर्नुहोस्।
⸻
NSPS Pvt. Ltd. | NepalSpace.com
नेपालमा सुरक्षित, कानुनी र विश्वासिलो रियल स्टेट कारोबारको भरपर्दो साथी
Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.